ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 497

Kutadgubilig

Kutadgubilig yılda iki kere yayımlanan akademik, hakemli dergidir. Ocak 2002den beri "felsefe-bilim arastırmaları" alt baslığı ile yayımlanmaktadır. Yayın yönetmeni Prof. Teoman Duralının sözleriyle: Felsefe–Bilim Arastırmaları” kullanımı ile bil ...

Ideoloji

Ideoloji, siyasal ya da toplumsal bir öğreti olusturan, bir hükümetin, bir siyasi partinin, bir toplumsal sınıfın davranıslarına yön veren politik, hukuksal, bilimsel, felsefi, dinsel, ahlâki, estetik düsünceler bütünü. En basit tabirle ideoloji ...

Baasçılık

Baasçılık, Arap milliyetçiliği ve Arap sosyalizminin bir karısımı olan siyasi ideolojidir. Baas Partisi, Misel Eflak ve Selahaddin Bitar tarafından 1940 yılında Samda kuruldu. Kurucularından Misel Eflak bir Rum-Ortodoks, Selahaddin Bitar ise Sünn ...

Juche

Juche veya Cuçe hükûmet tarafından "Kim Il-sungun ulusal ve uluslararası düsünceye özgün, mükemmel ve devrimci katkısı" olarak nitelendirilen Kuzey Korenin resmi devlet ideolojisidir. "Insan kaderinin efendisidir", Kore halkının "devrimin ve insa ...

Keynesçilik

Keynesin ilk ürünlerini 1920li yıllarda vermeye baslaması ile Keynesçiliğin temeli atılmaya baslanmıstır. 1920lerde savunduğu bazı fikirlerini 1930larda terk edip yenileyen Keynes, 30lu yıllar ile birlikte adından çok sık söz ettiren bir isim hâl ...

Komünizm

Komünizm ; üretim araçlarının ortak mülkiyeti üzerine kurulu sınıfsız, parasız ve devletsiz bir toplumsal düzen ve bu düzenin kurulmasını amaçlayan toplumsal, siyasi ve ekonomik bir ideoloji ve harekettir. Sadece üretim araçlarının ortaklasalığın ...

Kurancılık

Kuranizm, Kurancılık ya da Kuran Müslümanlığı, Kuranı Islâmın tek ve ana kaynağı olarak kabul eden ve mezhep ayrılığını reddeden düsünce sistemi. Kurancıların bir kısmı hadis, icma ve kıyas gibi diğer kaynakların sadece bilime ve etiğe ters düsen ...

Sosyalizm

Sosyalizm, sosyal ve ekonomik alanda toplumsal refahın katılımcı bir demokrasiyle getireceğini ve üretim araçlarının hakimiyetinin toplumlara ait olduğunu savunan, isçilerin yönetime katılmalarına ağırlık veren, özel üretim yerine kamu bazlı üret ...

Numen

Numen veya Ding an sich, yani kendinde olan sey ", Kant felsefesinde fenomenin ötesindeki bilinemez ve tanımlanamaz "gerçeklik", "gerçek bilgi" manasındadır. Bilginin imkânı ya da imkânsızlığına yönelik düsünceler çerçevesinde, öznenin iliski kur ...

Materyalizm

Maddecilik, özdekçilik veya materyalizm, her seyin madde den olustuğunu ve bilinç de dahil olmak üzere bütün görüngülerin maddi etkilesimler sonucu olustuğunu öne süren, a priori olan hiçbir metafiziksel kavramı kabul etmeyen felsefe kuramıdır. B ...

Dehriyyun

Dehriyyun, Islâm tarihinde materyalist felsefe akımına verilen addır. En önemli temsilcisi Ibn Ravendidir.

Jean Meslier

Jean Meslier, Fransız rahip ve filozof. Din ve din adamlarına olan güvenini kaybetmesinin ardından din elestirisi yapan Meslier, ateist olmustur. Mesliernin elestirileri sadece Hristiyanlıkla sınırlı kalmayıp diğer dinleri de kapsıyordu. Köyünün ...

Idealar teorisi

Idealar Kuramı, felsefede önemli bir prensip olarak Platon tarafından ortaya atılmıs ve episteme anlayısından doğmustur. Gerçek bilginin temelinin ancak idealar dünyâsında bulunabileceği temeline dayanır. Platon bunu mağara örneğiyle açıklar: Bir ...

Mantıksal atomculuk

Mantıksal atomculuk, 20. yüzyılın baslarında analitik felsefenin gelismesiyle ortaya çıkan felsefi bir görüstür. Baslıca temsilcisi Ingiliz filozof Bertrand Russelldı. Ayrıca Avusturya doğumlu öğrencisi ve meslektası Ludwig Wittgensteinın erken d ...

Dîn-i Ilâhî

Dîn-i Ilâhî, 1582de Bâbür Imparatoru Ekber Sah tarafından kurulan ve o bölgede hâkim olan Budizm, Cayinizm, Hristiyanlık, Hinduizm, Mecusîlik, Müslümanlık, Sihizm, Zerdüstlük gibi dinleri birlestirmeyi ve böylece tebaasının tek bir dine inanmasın ...

Tengricilik

Tengricilik ya da Gök Tanrı inancı, Türk ve Moğol halklarında, simdiki inanç sistemlerine katılmadan önceki yaygın inancıdır. Tengriye ibâdet etmenin yanında Animizm, Totemlik bu inancın ana hatlarını olusturmaktadır. Tengri, bugünkü Türkçedeki T ...

Yapısalcılık

Yapısalcılık, 19. yüzyılın ikinci yarısında dil, kültür, matematik felsefesi ve toplumun analizinde en fazla kullanılan yaklasım olmustur. Yapısalcılığın çok belirgin bir okulu olmamasına rağmen Ferdinand de Saussureün çalısmaları genellikle bir ...

Alan (sosyoloji)

Alan Fransız sosyolog Pierre Bourdieunün anahtar kavramalarından biridir. Bir alan belli konumlar bütünü olarak o konumları isgal eden failler arasındaki iliskisel yapıdır. Her failin konumu, failin habitusu, elinde tuttuğu ekonomik, kültürel, so ...

Aldo van Eyck

Aldo van Eyck Hollandalı mimardır. Aldo van Eyck, Utrecht ilinin Driebergen ilçesinde doğdu. Yapısalcılık mimari hareketinin en etkili kahramanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Epistemolojik kopus

Epistemolojik kopus, Louis Althusserin "Marksı yeniden okumaya" girisirken öne sürdüğü ve Marksın kuramsal eserinin yeni bir değerlendirmesini içeren Yapısalcı Marksizm anlayısını sekillendirirken kullandığı temel kavramlardan ya da önermelerden ...

Yapısalcı Marksizm

Yapısalcı Marksizm, Marksizmin yapısalcılık felsefesi ısığında yeniden yorumlanması. Kurulusu ve kuramsal seklini almasında Louis Althusser öncü isimdir. Nicos Poulantzas ve Ernst Bloch Yapısalcı Marksizmin diğer önemli isimleridir. Althusser, ke ...

Genel göreliliğe giris

Genel görelilik, 1907 ve 1915 yılları arasında Albert Einstein tarafından gelistirilen bir çekim teorisidir. Genel göreliliğe göre, kitleler arasında gözlenen yerçekimi etkisi uzayzamanın eğrilmesinden kaynaklanır. 20. yüzyılın basında, Newtonun ...

Anti-kütleçekimi

Anti-kütleçekimi, kütleçekim etkisinden bağımsız bir alan veya obje yaratma düsüncesidir. Bu, serbest düsme veya yörünge olduğu gibi kütleçekimi altında ağırlığın azalması ya da kütleçekim gücünü elektromanyetizma veya aerodinamik kaldırma gibi b ...

Esdeğerlik ilkesi

Genel görelilik fiziğinde, esdeğerlik ilkesi, kütleçekimsel kütle ve eylemsiz kütle arasındaki esdeğerlikle ilgilenen çesitli kavramlardan biridir. Einsteinin gözlemlerine göre büyük kütleli bir cismin üzerinde durulduğunda hissedilen kütleçekims ...

Olay ufku

Genel görelilikte olay ufku, ısık ve maddenin artık kaçamadığı bölgeyi sınırlayan kusağa denir. Olay ufku, herhangi bir fiziksel incelemede bulunamadığımız bir uzay parçasıdır. Ne olay ufkundan ötesini bilinen yasalarla açıklama olanağı vardır, n ...

Görelilik ilkesi

Görelik teorisi ya da basitçe fizikte görelilik genellikle Albert Einsteinın iki teorisini kapsar. Bunlar özel görecelik ve genel göreceliktir. Görecelik teorileri tarafından tanıtılan kavramlar sunları içerir; Çesitli miktardaki ölçümler gözlemc ...

Kerr-Newman metriği

Kerr–Newman metriği genel relativitide yüklü, dönen kütlelerin çevresindeki uzay zaman geometrisini tarif eden Einstein–Maxwell denklemlerinin çözümüdür. Bu çözüm astrofizik alanındaki fenomenler için pek faydalı sayılmaz çünkü gözlemlenebilen as ...

Kuantum kütleçekim

Kuantum kütleçekim kuramsal fiziğin bir dalı olup doğanın temel kuvvetlerinden üçünü tanımlayan kuantum mekaniği ile dördüncü temel kuvveti kütleçekimin kuramı olan genel göreliliğini birlestireceği düsünülen bir kuramdır. Dört temel kuvveti birl ...

Kütle çekimi radyasyonu

Kütleçekimi radyasyonu, genel görelilik formüllerinden ortaya çıkmıs bir öngörüdür. Eğer birbirinin çevresinde yörüngeye girmis cisimler varsa bunlar Uzayzaman eğrisinde dalgalanmalar olusturur. Günes ve diğer gezegenlerin yarattığı bu dalga ölçü ...

Kütle çekimsel elektromanyetizma

Kütleçekimsel Elektromanyetizm, kısaltılmısı KEM, elektromanyetizm ve göreli kütleçekimi arasındaki esitliklerin benzesiklerinden olusan bir settir; Özellikle: Maxwell’in alan esitliği ve yakınsaması ve bazı durumlarda Einstein’ın genel göreliliğ ...

Palatini özdesliği

Palatini özdesliği, genel görelilik ve tensör hesabında; δ R μ ν = δ Γ λ μ ν ; λ − δ Γ λ μ λ ; ν {\displaystyle \delta R_{\mu \nu }{}=\delta \Gamma ^{\lambda }{}_{\mu \nu }_{;\lambda }-\delta \Gamma ^{\lambda }{}_{\mu \lambda }_{;\nu }} seklindek ...

Van Stockum tozu

Genel görelilikte, van Stockum tozu Einstein alan denklemlerinin silindirik simetri ekseni etrafında dönen tozun olusturduğu yer çekimi alanı için kesin sonucudur. Tozun yoğunluğu eksenden uzaklıkla beraber arttığı için çözüm oldukça yapay olmakl ...

Özel görelilik

Fizikte, özel görelilik teorisi veya izafiyet teorisi, uzay ve zaman arasındaki iliskiyi açıklayan bir bilimsel teoridir. Albert Einsteinın orijinal çalısmalarında teori, iki varsayıma dayanmaktadır: Fizik yasaları, tüm atalet referans çerçeveler ...

Göreli elektromanyetizma

Göreli elektromanyetizma, Coulomb yasası ve Lorentz dönüsümleri nden gelen elektromanyetik alan teorisinin gelismesini amaçlayan modern bir öğretim stratejisidir. Coulomb yasası uzaktaki eylemi ifade etse de, bunun elektrik kuvveti ilkesi olduğu ...

Göreli kuantum kimyası

Göreli kuantum kimyası, göreli mekanik ile kuantum kimyasını kullanarak kimyasal elementlerin özelliklerini ve yapılarını açıklamaya çalısan kimya alanıdır. Genellikle periyodik tablodaki görece daha ağır elementlerin arastırılmasında kullanılmak ...

Hareket eden mıknatıs ve iletken problemi

Hareketli mıknatıs ve iletken problemi 19. yüzyılda ortaya çıkan, klasik elektromanyetizma ve özel görelilik kesisimi ile ilgili ünlü bir düsünce deneyidir. Mıknatısa göre sabit hız ile hareket eden iletkendeki akım, mıknatısın ve iletkenin refer ...

Isık hızı

Isığın bosluktaki hızı, fiziğin birçok alanında kullanılan önemli bir fiziksel sabittir. Genellikle c sembolüyle gösterilir. Tam değeri saniyede 299.792.458 metredir. Metrenin uzunluğu bu sabitten ve uluslararası zaman standardından hesaplanmıstı ...

Belgesel hipotez

Belgesel hipotez veya Wellhausen hipotezi ; Tevratın, yani Musanın bes kitabının, birbirlerinden bağımsız, paralel ve tam hikâyelerden olustuğunu ve redaktörler tarafından bir dizi düzenlemelerden geçtikten sonra son hâlini aldığını iddia eden hi ...

Ahit Kodu

Ahit Kodu veya Ahit Kitabı, Çıkıs 20:19 - 23:33 arasında görünen metine akademisyenler tarafından verilen isimdir. Tevratsal açıdan, bu metin Sina Dağında Tanrı tarafından Musaya verilen ikinci kanun kodlarıdır. Bu yasal metin küçük olmasına rağm ...

Ahit yazarları

Ahit asırlar boyunca farklı kisiler tarafından yazılmıstır. Bunlardan çok azı geleneksel olarak bir kisi ile bağdastırılırken çoğu büyük ölçüde düzenlemelerle karsılastığından bu metinlerin kökeninin bugün ne olduğu tam olarak bilinememektedir.

Ayin Dekalogu

Ayin Dekalogu Çıkıs 34:11-26da verilen emirlerin listesidir. Johann Wolfgang von Goethenin teklifini benimseyen yüksek elestiri ekolünden din bilimciler, On Emir olarak da bilinen Çıkıs 20:2-17 ve Tesniye 5:6-21deki "Etik" veya "Ahlaki Dekalog" i ...

Çıkıs durakları

Tevratta Mısırdan çıkıs sırasında Israiloğullarının 42 yerde durakladığı anlatılır. Belgesel hipoteze göre bu liste köken olarak diğer kaynaklardan bağımsız bir metindir. Bu hipoteze göre, redaktör, hikâyeler arasındaki göze batan devamsızlığı ön ...

Deniz Ezgisi

Deniz Ezgisi Eski Ahitin Çıkıs kitabında yer alan bir siirdir. 20 ve 21. baplarda geçen daha kısa olan ilahi ise Miryam ve diğer kadınlar tarafından söylendi. Iddia edildiğine göre bu ezgi, Israiloğulları Kızıldenizi geçip güvenliğe kavustuğu zam ...

Elohist

Elohist, Belgesel hipotezde anlatılan Toranın dört kaynağından biridir. Kaynağın ismi Tanrı için kullanılan Elohimden gelir. Tanrı, Yahvist kaynağa kıyasla daha az insansıdır. 19.yyın sonlarından beri Elohistin ~M.Ö. 850lerde kuzeydeki Israilde d ...

JE

Bu madde Belgesel hipotez DHin bir unsuru hakkındadır. JE, Belgesel hipoteze göre, Toranın olusmasında rol oynayan ara kaynaktır. Redaktörlerin elinden geçen Yahvist ve Elohist kaynakların birlesmesinden olusmustur. Hipoteze göre, J MÖ 950lerde v ...

Kutsal Kod

Kutsal Kod, ahit elestirisinde Levililer 17-26 için kullanılıp ismini bu metinde Kutsal kelimesinin sıkça kullanılmasından alır. Geleneksel dini bir özelliği olmayıp gelenekçi Yahudiler ve Hristiyanlar için Levililer kitabının diğer metinlerine k ...

Nesiller Kitabı

Nesiller Kitabı, Belgesel hipoteze göre, redaktör tarafından JE kaynağıyla Ruhbani kaynağın birlestirilmesinde kullanıldığı düsünülen metindir. Bu metin su anda mevcut değilken bazı kısımları Tevratın içinde varlığını sürdürmektedir. Kaynaklar ar ...

On Emir

On Emir veya Dekalogos, Yahudiliğe göre Sina Dağında Musaya vahyedilmis, ve YHVHnin Israiloğullarına emrettiği on tane emiri içeren bir ilkeler dizisidir. Çıkıs 20:2–17 ve Tesniye 5:6–21 olmak üzere Tanahın iki kitabında On Emir metni yer alır. A ...

Redaktör (Tevrat)

Tora Redaktörü, Belgesel hipotez e göre, Toranın kuramsal kaynakları olan Tesniyeci, Ruhbani kaynaklarını ve Yahvist ile Elohist kaynaklarının birlesiminden olusan JE ara kaynağını düzenleyip bir araya getirip Torayı yaratan figürdür.

Ruhbani kaynak

Ruhbani kaynak, Belgesel hipoteze göre Torayı olusturan dört kaynaktan biri olup Wellhausen formülasyonuna göre kaynakların sonuncusudur. Harun rahiplerinin bir ürünü olup rahiplerin karakteristik özellikleri, nüfus ve soyağaçlarıyla ilgili bilgi ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →