ⓘ Fiziksel olaylar ..

Aharonov-Bohm etkisi

Aharonov–Bohm etkisi, elektrik yüklü bir parçacığın hem manyetik alan B hem de elektrik alan E değerlerinin sıfır olduğu bir ortamda elektromanyetik potansiyel, etkisinde bulunduğu gösteren kuantum mekanik olgusudur. Ilk kez Werner Ehrenberg ve Raymond E. Siday tarafından 1949 yılında, ortaya atılan sonrasında Yakir Aharonov ve David Bohmun 1959 yılında yayınladıkları makalede tartısılmıstır. Daha sonra, deneysel olarak çesitli yazarlar tarafından da doğrulanmıstır. Genel bir değerlendirme için Peshkin ve Tonomura 1989ya bakılabilir. Aharonov-Bohm Olayı ve Monopol olayına iliskin değerlend ...

Casimir kuvveti

Casimir kuvveti, 1948de kesfedilip ilk kez 1997de ölçülmüstür. Bir kertenkelenin yüzeye sadece tek bir parmağının ucuyla yapısabilme becerisinde görülebilir. Kuantum alan teorisinde, Casimir etkisi ve Casimir-Polder kuvveti nicelenmis alanından kaynaklanan fiziksel güçler vardır. Buna Hollandalı fizikçi Hendrik Casimirin adı verilmistir. Tipik bir örnek, bir vakum içinde, iki yüksüz metal plakalar olup,birkaç nanometre ayrı yerlestirilir. klasik tarifte bir dıs alan eksikliğinde plakaları arasında hiçbir alan,aralarında hiçbir kuvvet ölçülemez demektir.Bu alan yerine kuantum elektrodinamik ...

Coanda etkisi

Coanda etkisi, hızla ilerleyen hava akımının doğru bir yol izlemek yerine, yakınındaki bir düzeye yapısarak, düzeyin eğimlerini izleyerek ilerlemesi olayıdır. Bu fiziksel olaya, olayı ilk saptayan Romanyalı bulusçu Henri Coandănın adından esinlenerek Coanda etkisi denir. Henri Coanda konuyla, 1910da kendi tasarladığı uçak ilkörneğinin prototipinin bu olay yüzünden düsmesiyle ilgilenmistir. Bu etkinin en yaygın uygulaması havacılıktadır. Uçak kanatlarında inerken ve durmak için asağıya, kalkısta da yukarıya bükülen kanatçıklar bu etki temel alınarak tasarlanmıstır.

Coriolis etkisi

Coriolis kuvveti, dönen bir platformun merkezinden karsı tarafına yürümeye çalısan biri tarafından anlasılabilir. Yürümek istediği tarafa doğru dik açıyla itildiğini görür. Benzer sekilde, dönen yer kürenin yüzeyi üzerinde hareket eden hava, kuzey yarım kürede hareket yönünün sağına, güney yarım kürede soluna saptırır. Bu saptırma gücüne coriolis kuvveti denir. Fransız matematik ve fizikçisi, Gaspard-Gustave Coriolis onuruna atfen bu ad verilmistir. Coriolis kuvveti nedeniyle rüzgârlar irtifada izobarlara yaklasık 10° açı ile neredeyse paralel, alçak basınca meyilli eser. Yeryüzünün sürtün ...

Doppler genislemesi

Doppler genislemesi Doppler etkisi dolayısıyla atom veya moleküllerin hızlarının dağılımının neden olduğu bir genislemedir. Yayan parçacıkların farklı hızları farklı Doppler kaymalarıyla sonuçlanır, bunların toptan sonucu da çizgi genislemesidir. En son elde edilen çizgi profili ise Doppler profili olarak bilinir. Termal Doppler genislemesi, parçacıkların termal hareketinden dolayı, özel bir husustur. Genisleme sadece spektral çizginin frekansına ve yayan parçacıkların kütlesine bağlıdır ve böylece bir yayıcı cismin sıcaklığını artırmak için kullanılabilir. Doyurulmus emme spektroskopisi v ...

Fotoforez

Fotoforez, gaz ya da sıvı içerisinde asılı duran küçük parçacıkların yeterince yoğun ısık altında gerçeklesen tasınım olayıdır. Bu fenomen varlığını akıskan bir ortamda aydınlatılan parçacığın homojen olmayan sıcaklık dağılımına borçludur. Fotoforezden ayrı olarak, farklı türden parçacıkların bir sıvı karısımında, bazı tür parçacıkların göçü, termal radyasyonun emilimindeki farklılıkları ve topluca termoforez olarak bilinen diğer termal etkilerden kaynaklanıyor olabilir. Lazer fotoforezinde, partiküller, ortamlarından farklı bir kırılma indisine sahip olduklarında göç ederler. Parçacıkları ...

                                     

Leidenfrost etkisi

Leidenfrost etkisi sıvının, kendi kaynama noktasından belirgin bir sekilde daha sıcak olan yüzeye yaklastırıldığında hemen kaynamasını önleyen, yalıtkan bir su buharı tabakası ürettiği fiziksel fenomendir. Damlacıklar, bu itme kuvveti nedeniyle, sıcak yüzeyle fiziksel temas kurmak yerine yüzey üzerinde asılı kalır.

                                     

Stark etkisi

Stark etkisi yüksek bir elektrik alan içerisine konulan ısık kaynağının yaydığı tayf çizgilerinin bilesenlerine ayrılması seklinde gözlenen bir durumdur. Spektroskopide önemli olmamasına karsın kuantum mekaniği ile açıklanabilmesi nedeniyle değer tasır.