ⓘ Taris Olayları ya da Taris Direnisi, Ocak-Subat 1980 tarihleri arasında Izmirde gerçeklesen isçi direnisi ve ardından meydana gelen gösterilerdir. Isçilerin pro ..

                                     

ⓘ Taris Olayları

Taris Olayları ya da Taris Direnisi, Ocak-Subat 1980 tarihleri arasında Izmirde gerçeklesen isçi direnisi ve ardından meydana gelen gösterilerdir. Isçilerin protesto gösterileri, çevresindeki diğer fabrikaları ve isçi mahallelerini de etkisi altına alarak kısa sürede büyümüstür.

                                     

1. Arka plan

1979 Türkiye milletvekili ara seçimleri ile birlikte Cumhuriyet Halk Partisinin hükûmetten düsmesiyle birlikte, Süleyman Demirelin liderliğinde Ikinci "Milliyetçi Cephe" MC hükûmeti kurulmus ve Milliyetçi Hareket Partisi koalisyon ortağı olmustu. Ardından gelisen bu politik ortamda devlet kadrolarına milliyetçi olduğu bilinen kisilerin alınma süreci baslamıs, ve Taris Incir, Üzüm, Pamuk ve Yağlı Tohumlar Tarım Satıs Kooperatifleri Birlikleri olarak bilinen TARISte bu kadrolasma baslamıstır.

Aynı günlerde Tarisin bir "terör yuvası" olduğu basında konusulmakta ve propaganda malzemesi yapılmaktaydı. MC yanlısı Izmirin yerel gazetesi Yeni Asır da isletmenin duvarlarına "Türk askerini arkadan vur, Rus askerine selam dur" yazılarının yazıldığı haber yapmıstı. Bu haber daha sonra asparagas çıkacaktı.

                                     

2. Olayların gelisimi

Bütün bu olanların ardından atanan yeni genel müdür farklı sehirlerden yeni isçilerin ise alınacağını söylemis ve eski isçilerin islerine son verilebileceğini bildirmistir. Bunu üzerine durumu kabul etmeyen isçiler greve giderek fabrikada gösteri yapmaya baslamıslardır. Çıkan olaylar nedeniyle polis, Tarisin Izmirde kurulu olan tüm isletmelerine arama yapacağını bildirmistir. Fakat bu aramayı kabul etmeyip polisleri engellemeye çalısmıs, çıkan olaylarda yaklasık 50 isçi yaralanmıs ve 600 isçi de gözaltına alınmıstır. Bunun üzerine Devrimci Isçi Sendikaları Konfederasyonu DISK iki saatlik is bırakma eylemi düzenlemis ve Izmirde bir miting gerçeklestirmistir. Bununla birlikte Ege Üniversitesi öğrencileri de, bu olayları protesto etmek için üniversitede çesitli gösteriler düzenlemislerdir.

31 Ocak 1980de DISK yönetimi" kanlı olayların” çıkacağı gerekçesiyle gösterilerin sona erdirilmesine karar verdi ve isçilerin gözaltındakilerin serbest bırakılması talebi kabul edildi. Ancak devam eden gösterileri bitirmek amacıyla TARIS Genel Müdürlüğü, 6 Subatta gazetelere verdiği ilanla üretime ara verdiğini duyurdu ve hemen ardından, eylemlere karıstığı iddiasıyla 3000 isçi isten çıkarıldı. Bununla birlikte hükûmet aynı gün Taris’te bir haftalık tatil’ ilan etti. Isçiler buna karsılık olarak üretimi sürdüreceklerini ve fabrikadan çıkmayacaklarını açıklayarak kararı tanımadıklarını bildirdiler. Ardından Çiğli ipek fabrikası isçileri, fabrika kapılarını kapatarak barikatlar kurdu. Çimentepe ve Gültepe mahallelerinde yasayan halk da sokaklara barikatlar kurarak, mahalleye giris çıkısları kapattı. Bu sırada birçok Devrimci Yol, Devrimci Sol, Kurtulus Hareketi gibi dönemin birçok sosyalist örgüt de isçilere destek vermistir. Ardından 7 Subatta polis olaylara müdahale etti ve binlerce isçi gözaltına alındı. Olayları takip eden 14 Subat günü yaklasık 10 bin jandarma eri panzerlerle kapıları kırdı ve fabrika bahçesine girdi. 17 Subatta eylemlere destek veren semtlerden Çimentepe’de çıkan çatısmalarda üç polis öldü, yüze yakın kisi de yaralandı.

                                     

3. Olayların ardından

Izmirin Gültepede 1973 Türkiye yerel seçimlerinde seçilip iki dönem belediye baskanlığı yapan Aydın Erten Taris Direnisine destek verdiği, eylemler sırasında isçilere kumanya dağıttığı için 12 Eylül Darbesi sonrası kurulan Millî Güvenlik Konseyi yönetiminin verdiği emirle gözaltına alınmıs ve iskence görmüstür. Gözaltına alınmasından bir gün sonra Milliyet gazetesinde kendisinin" bilinmeyen bir sebeple hastanede olduğu” haberi çıkmıstır.