ⓘ Kavramlar - Kavram, Popüler, Norm, felsefe, Tanrı, Tesbih, Analitik-sentetik ayrımı, Thomas Nagel, Özerklik, Öznellik ..

Kavram

Kavram, nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır. Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır. Kavram yanılgıları ise daha çok kisisel deneyimler sonucu olusmus, bilimsel gerçeklere ve düsüncelere aykırı, anlamlı öğrenmeyi engelleyici bilgilerdir. Kavram klasik mantıkta oldukça önemlidir. Kavramlar dille ifade edilirse buna terim adı verilir. Baska bir deyisle kavramlar nesnelerin soyut tasavvurları iken, bu tasavvurların dildeki ka ...

Popüler

Popüler genel anlamda, bir olay, konu, nesnenin insanların ilgilenmesine bağlı olarak artan bir kavramdır. Genellikle kültür kavramlarına atfedilen bir olgudur. Buna göre popüler olan bir kavram su özellikleri kapsar; genel olan kavramlar; genis kitlelere hitap eden kavramlar; genel halkın ulasabileceği kavramlar.

Norm (felsefe)

Norm kelimesi Latince erese/çekül sicimi, kural ve talimat anlamlarına gelen norma kelimesinden gelir ve Yunanca κανόνας kelimesinin mukabili olarak kullanılan ve mimari alanından ödünç alınan kavram ilk dönemlerden itibaren soyut ve manevi bağlamada tasınmıstır. Cicero, hukuk felsefesinde kural kavramını ifade etmek için regula yanında norma kavramını da kullanmıstır. Norm belirli bir ölçüyü gerektirir. Bu anlamda belirli bir ideal ve örneği içinde barındırır ve olması gerekini tanımlamak için kullanılır. Norm kelimesi çok genis bir alanda kullanılır. Ahlak, hukuk ve nezaket kurallarını k ...

Tanrı

Tanrı ya da ilah, özellikle tek tanrılı inançlar tarafından evrenin tek yaradanı ve yöneteni olduğuna inanılan doğaüstü varlık. Çok tanrılı inançlarda genelde ilahların cinsiyeti bulunur ve erkek olanlarına tanrı, disi olanlarına tanrıça denir. Monoteistik ve henoteistik inançlardaki Tanrı kavramını tanımlamak için ise sadece tanrı sözcüğü kullanılabilir. Teologlar ve filozoflar, tarih boyunca sayısız tanrı kavramını ve anlayısını incelemislerdir. Tanrının varlığı, felsefenin metafizik ve din felsefesi alanlarında incelenen önemli bir konudur. Tanrı kavramının, tek tanrılı monoteist ve çok ...

Tesbih

Tesbih, "benzetmek" manasına gelir. Ifadeyi kuvvetlendirmek için aralarında benzerlik bulunan iki kavramdan zayıf olanın güçlüye benzetilmesidir. Dinî kavramlarda ise Tesbîh, Tanrının seklen insana benzetilmesi mânâsına gelmektedir.

Analitik-sentetik ayrımı

Immanuel Kant; Saf Aklın Elestirisinde analitik ve sentetik yargılar olmak üzere iki ayrı kavram tanımlar. Analitik-Sentetik ayrımının en belirgin özelliği deneyden bağımsız veya deneye bağımlı olmadır. Bunun yanı sıra analitik yargılar daima doğru olan yargılarken, sentetik yargılar doğru ya da yanlıs olabilen yargılardır. Analitik yargılar içeriği bos yargılar olmaları dolayısıyla bilgimizi genisletmez ancak sentetik yargılar bilgimizi genisletirler. Kant su sekilde ifade etmistir: Analitik ve sentetik yargılar kendi aralarında analitik a priori, analitik a posteriori; sentetik a priori ...

                                     

Thomas Nagel

Thomas Nagel, Amerikalı felsefeci. New York Üniversitesinde felsefe ve hukuk profesörüdür. Siyaset, ahlak, hukuk, zihin felsefeleriyle ilgilenmektedir. Felsefe ve Kamusal Meseleler dergisi kurucularındandır. Felsefeye doğrudan felsefi kavramlar üzerinde düsünmekle baslamanın en iyi yol olduğunu savundu. Nagelin 1974 yılında yayımladığı "What is it like to be a bat?" baslıklı makalesi zihin felsefesi açısından son yüzyılın en önemli yazılarından biridir.

                                     

Özerklik

Özerklik ya da otonomi, baska bir kisi ya da durumdan bağımsız karar verme, kendi kendini yönetebilme yetisi. Yunancadan gelen "auto" ve "nomos" kelimelerinin birlesiminden olusur. Gelisim psikolojisinde ve ahlaki, politik ve biyoetik felsefede özerklik bilinçli, zorlanmamıs karar verme kapasitesidir. Özerk kuruluslar veya kurumlar bağımsız veya kendi kendini yönetirler.

                                     

Öznellik

Öznel, bir yargının kisiye bağlı olarak değer biçilmesi için söylenmektedir. Biçilen değer açısından bakıldığında kisiden kisiye göre değisen, herkes için farklı olan değer. Pozitif bilimler kisiden kisiye değismeyen değerlerin varlığını savunmaktadır. Öznel değerlerin ise nesnel bilgilerin karsıtı olarak bireysel bilgi ile kazanıldığını söylemektedir. Günümüzün pozitif bilim teorileri hem nesnel hem de öznel bilgileri bilgi olarak kabul etmektedir.