ⓘ Dil - Dil, Türk dilleri, Hint-Avrupa dil ailesi, ailesi, Resmî dil, Izole dil, Doğal dil ..

Dil

Dil veya lisan, insanlar arasında anlasmayı sağlayan doğal bir araç, kendisine özgü kuralları olan ve ancak bu kurallar içerisinde gelisen canlı bir varlık, temeli tarihin bilinmeyen dönemlerinde atılmıs bir gizli anlasmalar düzeni, seslerden örülmüs toplumsal bir kurumdur. Dil, birbirleriyle yakın iliskili iki farklı tanımın kullanımını belirtir. Tekil anlamda dil, genel bir olgudur veya mesela Almanca veya Çince gibi somut bir dili ifade eder. Burada dil genel anlamda bir olgu olarak ele alınmaktadır. Dil, iki farklı görüs açısı altında tanımlanabilir: Insanlar arasındaki anlasmayı sağla ...

Türk dilleri

Türk dilleri, Doğu Avrupadan Sibirya ve Çinin batısına dek uzanan bir alana yayılmıs ve içerisinde 35 yasayan dil barındıran dil ailesi. Toplamda yaklasık 180 ile 200 milyon kisi tarafından konusulan Türk dillerinin en çok konusulan üyesi Türkçe olup, tüm Türk dili konusurlarının %40ı bu dili konusmaktadır. Bu dili Azerice, Özbekçe, Uygurca, Kazakça, Türkmence ve Tatarca takip etmektedir. Tüm Türk dilleri Ana Türkçe adı verilen varsayımsal proto dilden türemistir. Aile kendi içerisinde Oğuz, Kıpçak, Karluk ve Sibirya kollarını kapsayan Saz öbeği ile Ogur öbeği olmak üzere ayrılır. Türk dil ...

Hint-Avrupa dil ailesi

Hint-Avrupa dil ailesi, yüzlerce dil ve lehçe içeren dünyanın en büyük dil ailesi. Dünyada 3.2 milyarı askın kisinin anadili bu aileye ait bir dil olup, bu değer dünya nüfusunun %46sına tekabül etmektedir. Avrupanın en büyük dilleri, Güney ve Batı Asya dilleri, Kuzey ve Güney Amerika ve Okyanusyada en çok konusulan diller Hint-Avrupa dilleridir. Ethnologue a göre yasayan 445 Hint-Avrupa dili bulunmaktadır ve bu dillerin üçte birinden fazlası Hint-Iran koluna bağlıdır. Dil bilimciler, Hint-Avrupa dillerinin Proto Hint-Avrupalılar tarafından konusulmus Proto Hint-Avrupa dili olarak adlandırı ...

Dil ailesi

Dil ailesi, birbiriyle aynı kökten gelen ve soysal açıdan akraba dil topluluğuna verilen ad. Aynı dil ailesine mensup dillerin, ortak bir proto dilden türediği kabul edilir. Ethnologue a göre dünyada 7.000i askın yasayan dili kapsayan 142 farklı dil ailesi bulunmaktadır. Dil aileleri, bir filogenetik ağaç seması olarak gösterildikleri için kendilerine dil ağacı da denir. Bu sebeple alt bölümlerine de dil kolları denir. Bazı diller bulundukları aile içindeki bir alt grubun tek temsilcisi olarak soyutlanmıs izole olabilirler. Örneğin Yunanca, Hint-Avrupa dil ailesi içerisinde soyutlanmıs bir ...

Resmî dil

Resmî dil bir ülkede anayasa veya kanun ile kabûl edilen dili tanımlamak için kullanılan terimdir. Örneğin Türkiye Cumhuriyetinin devlet dili olan Türkçe aynı zamanda Türkiyenin tek resmî dilidir. Devlet ile birey ve bireyler arasındaki tüm resmî islemlerin resmî dilde yapılması gerekmektedir. Bir ülke sınırları dâhilinde yasayan kisiler ya da topluluklar farklı bir dil konussalar dahi resmî islemlerini gerçeklestirirken resmî dil kullanmak durumundadırlar. Bir ülkede birden fazla dil resmî dil olarak kabul edilebileceği gibi resmî bir dilin olmaması da mümkündür. Örneğin Kanadada hem Ingi ...

Izole dil

Izole dil, baska hiçbir dil ile akrabalığı olmayan doğal dillere denir. Sümerce, Baskça ve Elamca sıkça zikredilen izole diller olsa da, her birinin diğer dillerle bağlantısı olduğunu iddia eden dil bilimciler olmustur. Bazı kaynaklar, "izole dil" kavramını, bir dil ailesinin alt dallarından birinin son örneğini ifade etmek için kullanır. Örneğin, Arnavutça, Ermenice ve Yunanca sıklıkla izole Hint-Avrupa dilleri olarak adlandırılır. Bu diller Hint-Avrupa dil ailesinin parçası olsa da, bu ailenin bilinen dallarından birine dahil değildir. Benzer sekilde Romen dillerine dahil olan Sardunyaca ...

                                     

Doğal dil

Dil bilimi, dil felsefesi ve nöropsikolojide, doğal dil veya tabii dil, kullanıcılar tarafından bilinçli bir plânlama olmaksızın tekrar edilerek evrilmis dildir. Doğal dil, konusma ve sarkı biçiminde ortaya çıkabilir. Insanlar tarafından bilinçli olarak gelistirilen yapay ve biçimsel dillerden ayrılır. Ingilizce ve Türkçe gibi insan dilleri doğal dil örnekleridir. Arı dansları ve balina sarkıları gibi hayvan iletisim yöntemlerinin de doğal dil olarak değerlendirilmesi tartısılmaktadır.